Teeko – gra i dzieło życia czarodzieja od gier, Johna Scarne

Teeko to po prostu wspaniała gra, która dzisiaj jest niemal zapomniana. Szkoda, bo ciekawa jest nie tylko ta gra, ale również jej twórca – John Scarne. Był to wybitny specjalista od gier, hazardu i manipulacji karcianych. Znał się zarówno na technikach oszustw jak i na zagadnieniach matematycznych związanych z grami. Na życie zarabiał jako magik, ale ze względu na rozległą wiedzę moglibyśmy go nazwać “czarodziejem od gier”.

John Scarne tak naprawdę urodził się jako Orlando Carmelo Scarnecchia (w roku 1903). Dość wcześnie zaczął się uczyć szulerki, czyli techniki karcianych oszustw. Jego wierząca matka nie chciała jednak, żeby syn żył jak typowy szuler. Zaczęła go przekonywać, aby utrzymywał się ze sztuczek jako magik.

Ostatecznie Scarne stał się kimś więcej niż magikiem i szulerem. Pisał poradniki o hazardzie i grach. Był bohaterem licznych artykułów i wywiadów. W sumie napisał kilkanaście książek i był współautorem wielu innych. Był zatrudniony jak konsultant amerykańskiej armii, aby ostrzegać żołnierzy przed niebezpieczeństwami oszustw. W filmie “Żądło” z Paulem Newmanem to własnie jego ręce były filmowane przy scenach manipulowania kartami, zresztą Scarne był konsultantem również przy tym filmie.

John Scarne i Teeko

Szczególną pasją Johna Scarne było wymyślanie nowych gier, które były następnie sprzedawane przez jego firmę (John Scarne Games, Inc.). Najbardziej udaną z tych gier nosiła nazwę “Teeko”. Została wynaleziona w roku 1945, a potem była jeszcze ulepszana. John Scarne musiał być bardzo dumny z tej gry, skoro nawet swojemu synowi dał na imię John Teeko.

Teeko zasługuje na miano gry doskonałej. Jej zasady są proste, a do grania wystarczy nieskomplikowana plansza i 8 pionów. Mimo to gra ma bardzo złożoną strategię, o której dałoby się pisać książki (sam Scarne napisał taką książke pt. Scarne on Teeko – rok wyd. 1952)

Teeko zdobyło pewną popularność w latach 50. i 60. Scarne nieźle sobie radził z promowaniem tej rozrywki umysłowej, zachęcając do niej ówczesnych celebrytów. Podobno Orson Welles grał w tę grę. Była ona znana w USA i w krajach Ameryki Łacińskiej. Swojego czasu powstało kilka stowarzyszeń graczy, organizowano turnieje i oficjalne rozgrywki. Scarne obiecał nawet 1000 dolarów osobie, która wygra z nim partię. Kilku znanych graczy próbowało (np. warcabista Tommy Wiswell albo arcymistrz szachowy Larry Evans). Nikomu nie udało się pokonać Johna Scarne.

Dziś gra jest niemal zapomniana. Być może przyczyniło się do tego zalanie magazynu firmy John Scarne Games, które zniszczyło całą wyprodukowaną partię zestawów. Co jakiś czas w książkach lub gazetach znawcy gier próbują przypominać o Teeko i zachęcają do grania. Może kiedyś ta gra odżyje? Aby to się stało, trzeba ludziom wyjaśnić zasady gry :-).

Teeko – zasady gry

Plansza i piony

Do grania w Teeko potrzebna jest plansza taka jak na obrazku poniżej. Składa się ona z 25 okrągłych pól połączonych liniami poziomymi, pionowymi i ukośnymi. Obrazek poniżej prezentuje tradycyjną planszę, taką jaką zaprojektował John Scarne.

teeko--plansza-standard

Poza tym do gry potrzebne są 4 piony czerwone i  4 piony czarne. W Teeko piony nazywane są “markerami”.

Rozgrywka, etap I – stawianie pionów

Na początku gry plansza jest pusta. Gracze losują, który gracz będzie wykonywał pierwszy ruch (ten gracz zwykle gra czarnymi). Następnie wykonują ruchy na przemian.

W pierwszym etapie gracze jedynie stawiają piony na planszy. Na jednym polu może stanąć tylko jeden pion. Po zakończeniu etapu na planszy jest 8 pionów – 4 czarne i 4 czerwone.

W tym etapie można wygrać partię, choć najczęściej do tego nie dochodzi. Jeśli żaden z graczy nie wygra, gra przechodzi  do etapu II.

Obrazek poniżej pokazuje jak może wyglądać plansza po zakończeniu pierwszego etapu gry.

teeko-standard-rozgrywka

Rozgrywka etap II – ruchy pionów

Gdy wszystkie piony są na planszy, gracze wykonują ruchy. W jednym ruchu można przesunąć jeden pion na sąsiednie wolne pole. Ruch może się odbywać pionowo, poziomo lub ukośnie (tak jak pokazują linie łączące pola).

Obrazek poniżej pokazuje możliwe do wykonania ruchy.

teeko-standard-ruchy

Uwaga: na obrazku widać tylko dwa przykładowe piony, ale w czasie drugiego etapu normalnej gry na planszy zawsze jest 8 pionów (markerów).  W czasie wykonywania ruchów nie ma bicia. Piony mogą się tylko przesuwać na wolnych polach. Nie ma możliwości rezygnowania z ruchu.

Cel gry

Celem gry jest ułożenie markerów w tzw. Teeko, czyli osiągnięcie układu wygrywającego. Istnieją 44 takie możliwe układy podzielone na 4 grupy – linie pionowe, linie poziome, linie ukośne oraz kwadraty.

Linię pionową tworzą 4 piony jednego koloru ułożone w jedną prostą i nieprzerwaną linię przebiegającą “od góry do dołu”.  Poniżej pokazano dwie przykładowe linie pionowe. Na obrazku po lewej linię tworzą piony czerwone, na obrazku po prawej piony czarne. W Teeko istnieje 10 możliwych linii pionowych.

teeko-standard-linia-pionowa

Linię poziomą tworzą 4 piony jednego koloru ułożone w jedną prostą i nieprzerwaną linię przebiegającą “od lewej do prawej”. Poniżej na obrazku po lewej widzimy linię tworzoną przez markery czerwone, a na obrazku po prawej przez markery czarne. W Teeko istnieje 10 możliwych linii poziomych.

teeko-standard-linia-pozioma

Linię ukośną  tworzą 4 własne piony tworzące prostą i nieprzerwaną linię na polach sąsiadujących w linii ukośnej, przebiegającej z prawej do lewej albo z lewej do prawej. Na obrazku po lewej (poniżej) linię ukośną tworzą piony czerwone, na obrazku po prawej piony czarne. W Teeko istnieje 8 możliwych linii ukośnych.

teeko-standard-ukosna

Kwadrat tworzą 4 własne markery, które znajdują się na 4 polach sąsiadujących i tworzących kwadrat. Na obrazku po lewej kwadrat tworzą piony czerwone, a na obrazku po prawej piony czarne. W Teeko istnieje 16 możliwych kwadratów.

teeko-standard-kwadrat

Grę można wygrać zarówno w etapie I jak i w etapie II.

Warianty Teeko

Przedstawiony wariant Teeko jest podstawowy i najprostszy, ale nie jest jedynym istniejącym. W sumie John Scarne opracowało 16 wariantów gry. Szczególnie ciekawym jest tzw. “Teeko Zaawansowane” (Teeko Advanced), któremu poświęciłem osobny tekst.

Doskonałość Teeko

Amerykański informatyk Guy Lewis Steele “rozwiązał” grę Teeko (za pomocą komputera oczywiście). Wykazał, że jeśli obaj gracze będą grać doskonale to partia skończy się remisem. Niestety jeśli chodzi o Teeko Zaawansowane to lekką przewagę ma gracz grający jako pierwszy. Niemniej większość wariantów teeko prowadzi przy idealnej grze do remisu i dotyczy to wariantu tutaj opisanego.

Reguły dodatkowe

John Scarne miał ambicje aby Teeko stało się grą turniejową podobnie jak szachy czy warcaby. Z tego powodu opracował zestaw reguł, które mogą posłużyć do prowadzenia gry w warunkach sportowych. Reguły te zostały opisane w książeczce dołączonej do oryginalnych zestawów gry. Oto te reguły.

  1. Dotknięcie markera (piona) powoduje obowiązek zagrania tym markerem.
  2. Nie wolno cofać ruchu jeśli marker został już położony na polu docelowym.
  3. Jeśli gracze ciągle powtarzają ruchy i nie może dojść do rozstrzygnięcia, gracz może zażądać zakończenia gry remisem po 30 następnych ruchach.
  4. Gracz ma 5 minut na wykonanie ruchu.
  5. Mecz złożony z wielu partii powinien się składać z parzystej liczby partii i każdy gracz powinien tyle samo razy rozpoczynać grę.

Uproszczona plansza

Klasyczna plansza do gry w tiko ma dość skomplikowany wygląd. W praktyce można użyć dowolnej planszy, która jest kwadratem 5×5.

teeko-simple

Zauważcie, że uproszczone Teeko ma planszę podobną do seega. Jeśli więc macie zestaw do seega to możecie grać również w teeko (używając mniejszej liczby pionów).

Ta uproszczona plansza może być nawet “szachowana” czyli może mieć pola na przemian czarne i białe. Niektórzy ludzie grają w Teeko za pomocą zestawu do warcabów, wcześniej przysłoniwszy cześć planszy tak by został tylko kwadrat 5×5. Takie tanie i proste rozwiązanie przedstawia zdjęcie poniżej. Ja użyłem zestawu do warcabów 10×10, przy czym plansza jest złożona na pół i przysłonięta kartką z jednej strony.

Warc-teeko

Artykuły o podobnych grach

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s