Ecarte – gra z książek Artura Conana Doyle’a (i nie tylko)

Click here for English version

Lubię zwracać uwagę na gry występujące w literaturze. Opisywałem już wista, w którego grał Fileas Fogg z książki Juliusza Verne’a. Dziś natomiast chciałbym wam przedstawić grę ecarte, która występuje w książkach o Sherlocku Holmesie… i nie tylko tam.

Ecarte to gra karciana dla dwóch osób, dziś niemal zapomniana. Jest blisko spokrewniona z popularną w USA grą euker (euchre). Niektóre źródła podają, że ecarte to inna nazwa euker, ale to nieprawda.

Ecarte była grą dość popularną w XIX wieku, ale podobne gry spotykano już wcześniej w wieku XVIII.  Istnieją różne odmiany tej gry, a dodatkowo istniały różnej jej nazwy. Ecarte chyba nigdy nie miała charakteru dobrze skodyfikowanego sportu umysłowego, zatem trudno jest prześledzić dokładną jej historię.

O dawnej popularności tej gry świadczy jej występowanie w książkach. W słynnym “Psie Baskerville’ów” Arthura Conana Doyle’a jest wzmianka o tej grze. Ecarte występuje też w innym dziele tego pisarza  – The Exploits of Brigadier Gerard. 

Ponadto ecarte spotykamy w “Klubie Pickwicka” Karola Dickensa, w “Hrabii Monte Christo” Aleksandra Dumas oraz w “Kobiecie w bieli” autorstwa Wilkie Collinsa.

Co więcej, wśród pierwszych filmów braci Lumière znajdował się film przedstawiający grę w karty. Kadr z tego filmu widać na początku tego artykułu. Prawdopodobnie mężczyźni na filmie grali w ecarte – sądząc po sposobie rozdawania kart i prowadzenia rozgrywki.

To nie są wszystkie kulturowe nawiązania, tylko te najciekawsze. Zapewne jesteście ciekawi jak grać. Przejdźmy do rzeczy i wyjaśnijmy zasady.

Talia do ecarte

Do gry ecarte potrzebna jest 32-kartowa talia kart od asa do siódemek (tzw. talia pikietowa lub preferansowa).

Mechanika gry

Ecarte jest grą dla dwóch osób.

Starszeństwo kart

W ecarte obowiązuje dość nietypowe starszeństwo kart. Najstarszą kartą jest król, a kolejne słabsze karty to: dama, walet, as, dziesiątka, dziewiątka, ósemka, siódemka (czyli mówiąc krótko: K, D, J, A, 10, 9, 8, 7).

W tej grze nie ma starszeństwa kolorów, ale istnieje kolor atutowy wyznaczany przez odsłoniętą kartę.

Rozdawanie kart

Na początku gracze losują kto będzie rozdającym. W kolejnych rozdaniach gracze zmieniają się funkcją rozdającego.

Rozdający daje przeciwnikowi i sobie po pięć kart. Tradycyjnie rozdaje się najpierw trzy karty przeciwnikowi, trzy karty sobie, potem dwie karty przeciwnikowi i dwie sobie. Następnie odkrywana jest jedenasta karta, którą kładzie się na stole. Wyznacza ona kolor atutowy.

Deklaracja i wymiana kart

Po rozdaniu kart przeciwnik rozdającego może złożyć deklarację “gram” lub “proponuję”. Jeśli powie “gram” to natychmiast zaczyna się rozgrywka. Jeśli powie “proponuje” to znaczy, że chce wymienić karty.

W odpowiedzi na deklarację “proponuje” rozdający może się zgodzić na wymianę (mówiąc “proszę wymienić”) albo może się nie zgodzić (mówiąc “graj” lub “proszę grać”).

Jeśli rozdający zgodzi się na wymianę, obaj gracze muszą wymienić od jednej do pięciu kart. Istnieje obowiązek wymienienia przynajmniej jednej. Wymiana odbywa się tak, że karty do wymiany są zrzucane na stół i dobiera się karty z pozostałych kart talonu.

Jeśli rozdający nie zgodzi się na wymianę, następuje rozgrywka.

Uwaga: Po raz przeprowadzonej wymianie znów wszystko odbywa się od początku czyli przeciwnik rozdającego znów mówi “gram” lub “proponuje”. Rozdający znów może się zgodzić, a więc karty mogą być wymieniane wielokrotnie przed rozpoczęciem rozgrywki.

Uwaga II: Jeśli karty były wymieniane wielokrotnie i skończyły się karty w talonie, należy przetasować wcześniej odrzucone karty i utworzyć nowy talon.

Rozgrywka

Rozgrywka może się rozpocząć kiedy przeciwnik rozdającego powie “gram” lub gdy rozdający nakaże mu grać.

Rozgrywka polega na braniu lew. Jeden z graczy zrzuca kartę, drugi dorzuca swoją i te dwie karty tworzą lewę.  Ten, kto dołożył najwyższą kartę w kolorze wyjścia, bierze lewę (wygrywa ją). Wyjątek dotyczy sytuacji, jeśli ktoś zgrał kartę w kolorze atutowym. Wówczas lewę bierze ten gracz, który dołożył najwyższą kartę w kolorze atutowym.

Istnieje obowiązek wygrywania lewy (przebijania starszą kartą, jeśli się ją posiada). Istnieje też obowiązek dokładania karty w takim samym kolorze, w jakim była karta wyjścia. Nie można więc zagrać atutem jeśli posiada się kartę w kolorze wyjścia. Dopiero gry dany gracz nie ma karty w kolorze wyjścia, może dołożyć kartę w innym kolorze (także atutowym).

Do pierwszej lewy wychodzi przeciwnik rozdającego. Do każdej kolejnej lewy wychodzi ten gracz, który wygrał poprzednią lewę.

Cel gry i punktacja

Zasadniczym celem każdego rozdania jest wzięcie jak największej liczby lew. W sumie jest pięć lew, więc rozdanie wygrywa ten kto weźmie przynajmniej trzy lewy. Za wygranie rozdania otrzymuje się różne liczby punktów.

  • Jeśli przeciwnik rozdającego powiedział “gram” i wygrał przynajmniej trzy lewy, wygrywa 1 punkt. Jeśli nie wygrał przynajmniej trzech lew, rozdający dostaje 2 punkty.
  • Jeśli przeciwnik rozdającego powiedział “proponuje” a rozdający kazał mu grać, rozdający dostaje 1 punkt za zdobycie trzech lew. Jeśli ich nie zdobędzie, przeciwnik rozdającego wygrywa 2 punkty.
  • Jeśli choć raz wymieniono karty to gracz wygrywający 3 lub 4 lewy zdobywa 1 punkt.
  • Za zdobycie wszystkich 5 lew dostaje się zawsze dwa punkty.

Dodatkowo można dostać punkty za króla atutowego. Jeśli odsłonięta jedenasta karta okaże się królem, rozdający zdobywa punkt. Jeśli po rozdaniu gracz ma w ręku króla atutowego, może zgłosić ten fakt. Za króla zgłoszonego przed rozgrywką dostaje się 1 punkt.

W sumie za całą rozgrywkę można wygrać maksymalnie 3 punkty (dwa za rozgrywkę i jeden za króla atutowego.

Gra toczy się w kolejnych rozdaniach do momentu, aż jeden z graczy zdobędzie 5 punktów.

Zasady “londyńskie”

Na początku artykułu wspomniałem, że ecarte nie była tak dobrze skodyfikowaną grą jak brydż. Właściwie to prawda, ale na początku XX wieku w Londynie przyjęto pewien zestaw zasad “sportowych”, które obowiązywały w londyńskich klubach. Oto wybrane z tych zasad.

  • Każdy gracz miał prawo tasować karty. Nie mogło się to odbywać pod stołem lub w taki sposób, by doszło do odsłonięcia jakichś kart.
  • Rozdającego wyznaczano przez ciągnięcie kart. Jeśli ktoś wyciągnął dwie karty, musiał ciągnąć kartę jeszcze raz.
  • Rozdający może wybrać porządek rozdawania kart, ale potem musi go przestrzegać przez całą grę.
  • W razie niepoprawnego rozdania kart przeciwnik rozdającego może zdecydować o uzupełnieniu kart lub o ponownym rozdaniu.
  • Jeśli po rozdaniu kart omyłkowo odsłonięto dwie karty wyznaczające atut, przeciwnik rozdającego może wybrać, która karta wyznacza atut. Może też zdecydować o ponownym rozdaniu kart.
  • Przypadkowe odsłonięcie karty w czasie rozdawania powoduje wstrzymanie rozdawania, przetasowanie kart i rozpoczęcie wszystkiego od początku.

To tylko wybrane z zasad “londyńskich”. Jak widzicie, nie zmianiają one niczego w zasadach gry, natomiast definiują sposób postępowania w możliwych sytuacjach spornych. Osobiście doradzałbym uproszczenie zasad londyńskich w następujący sposób. Jeśli gdzieś wydano zbyt wiele kart lub odsłonięto zbyt dużo, najlepiej jest powtórzyć rozdanie.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s